মিছিং সম্প্ৰদায় — অধ্যয়ন (অসমীয়া ভাষাত)
১. পৰিচয়
মিছিং সম্প্ৰদায় অসমৰ অন্যতম আদি জনগোষ্ঠী। ই মূলতঃ তিব্বত–বর্মীয় জাতিগত গোটৰ অন্তৰ্গত আৰু ভাষা-সংস্কৃতিৰ দিশত সিংফো, আদি, নীসি, আপাতানি আদি গোটৰ সৈতে মিল আছে। মিছিং জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে মূলতঃ অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মাজত, বিশেষকৈ শিৱসাগৰ, যোৰহাট, গোলাঘাট, ধেমাজি, লখিমপুৰ জিলাত বাস কৰে। “মিছিং” শব্দৰ অৰ্থ হৈছে “মানুহ”।
২. ইতিহাস আৰু উৎপত্তি
গবেষণাৰ মতে, মিছিংসকলৰ মূল উৎপত্তি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল। প্ৰায় কেইবা শতাব্দী আগতে মিছিং সকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ স্থানান্তৰিত হয়। তেতিয়া তেওঁলোকে কৃষি, মৎস্য চিকাৰ, আৰু নদীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল জীৱনযাপন আৰম্ভ কৰে। মিছিংসকল মূলতে আদিৰাষ্ট্ৰ (Adi) জনগোষ্ঠীৰ এক শাখা বুলি বহু ইতিহাসবিদে মানে।
৩. ভাষা
মিছিং ভাষা তিব্বত-বর্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ নিজৰ ব্যাকৰণ আৰু ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্য আছে। যদিও মিছিং ভাষা আঞ্চলিক ৰূপত কিছু পৃথক, এতিয়া অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰভাৱ ইয়াত বেছি।
৪. সমাজ গঠন
মিছিং সমাজ পিতৃতান্ত্ৰিক আৰু গোত্ৰভিত্তিক। সমাজত “গাম” (গ্ৰাম) প্ৰধান আৰু তেওঁৰ পৰামৰ্শ কমিটীক “ডং-আতা” বা “গাম পঞ্চায়ত” বুলি কোৱা হয়। মিছিংসকলৰ মাজত একতা আৰু সমষ্টিগত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰথা বহুলভাৱে দেখা যায়।
৫. পৰম্পৰাগত বাসস্থান
মিছিংসকলৰ ঘৰৰ বিশেষত্ব হৈছে চাঙ-ঘৰ (Chang-Ghar) — মাটিৰ পৰা ওখকৈ বাঁহ আৰু কাঠৰে নিৰ্মিত ঘৰ, যি বন্যা আৰু বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
৬. পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ
মিছিং মহিলাসকলৰ হাতৰ বুলনিৰ পোছাক বিশেষ পৰিচিত — গাচেং, গাচৰ, এগে, মসংগ এগে,গাসেং গামোচা আদি। পুৰুষসকলে গামোচা মিছিং গাবা আৰু উগণ ধুতীধৰণ কৰে।
৭. ধৰ্ম আৰু বিশ্বাস
পূৰ্বে মিছিংসকল আনিমিজম তথা প্রকৃতি পূজা কৰিছিল — সূৰ্য, চন্দ্ৰ, পানী, আদি প্ৰকৃতিৰ শক্তিৰ পূজা। এতিয়া বহু লোক হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে, বিশেষকৈ বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত। তেওলোকে দ:নী-পল: (সূৰ্য-চন্দ্ৰ)ক পবিত্ৰ বুলি মানে।
৮. উৎসৱ
মিছিংসকলৰ মুখ্য উৎসৱ আলি-আই-লিগাং — বসন্ত ঋতুত পালন কৰা কৃষি-উৎসৱ, য’ত নৱধানৰ বীজ ৰোপণ কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে প:ৰাগ নামৰ সামাজিক উৎসৱও বিখ্যাত। উৎসৱত গীত-বাদ্য, নৃত্য আৰু পানীয় ‘আপং’ৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত।
৯. আহাৰ-ব্যৱস্থা
চাউল মিছিংসকলৰ মুখ্য খাদ্য। মাছ, শাক-পাত, মাংস, বাঁহৰ কুঁহি আদি ভাতৰ সৈতে খোৱা হয়। আপং নামৰ চাউলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা পানীয় সামাজিক উৎসৱত অঙ্গীভূত।
১০. অর্থনীতি
মিছিংসকলৰ মুখ্য জীৱিকা হৈছে ধান খেতি। ইয়াৰ লগতে মাছ ধৰা, পশুপালন আৰু বস্ত্ৰ বনাইও আয়ৰ উৎস।
১১. সংগীত আৰু নৃত্য
মিছিং নৃত্য-গীতৰ মাজত গুমৰাগ নৃত্য আৰু অইনিতম গীত বিশেষ খ্যাত। বাঁহী, ঢোল, টোকাৰি আদি বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ হয়।
১২. বৰ্তমান পৰিস্থিতি
আজিকালি মিছিং সম্প্ৰদায় শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়িছে, যদিও বহু গাঁওত সঁচা উন্নয়নৰ অভাৱ আছে। বহু যুৱক চহৰত কৰ্মসংস্থানৰ সন্ধানত যায়।
---
मिसिंग समुदाय — अध्ययन (हिन्दी भाषा में)
1. परिचय
मिसिंग (Mising) समुदाय असम के प्रमुख आदिवासी जनजातियों में से एक है। यह तिब्बती-बर्मी भाषाई परिवार से संबंधित है और इसकी संस्कृति अरुणाचल प्रदेश के आदी, नीसी, सिंगफो आदि जनजातियों से मिलती-जुलती है। इनकी आबादी मुख्य रूप से असम के शिवसागर, जोरहाट, गोलाघाट, लखीमपुर, धेमाजी जिलों में पाई जाती है। “मिसिंग” शब्द का अर्थ है “मनुष्य”।
2. इतिहास और उत्पत्ति
इतिहासकारों के अनुसार मिसिंग लोग मूल रूप से अरुणाचल प्रदेश के पहाड़ी क्षेत्रों में रहते थे। सैकड़ों वर्ष पूर्व वे ब्रह्मपुत्र घाटी में आकर बस गए और खेती, मछली पकड़ना तथा नदी-आधारित जीवन शैली अपनाई। कई शोधकर्ताओं का मानना है कि मिसिंग, अरुणाचल की आदि जनजाति की एक शाखा है।
3. भाषा
मिसिंग भाषा तिब्बती-बर्मी भाषा परिवार से संबंधित है। इसमें अपनी विशिष्ट ध्वनियाँ और व्याकरणिक संरचना है, लेकिन अब असमिया भाषा का प्रभाव भी काफी अधिक हो गया है।
4. सामाजिक संरचना
मिसिंग समाज पितृसत्तात्मक और गोत्र-आधारित है। गाँव का मुखिया “गाम” कहलाता है और पंचायतनुमा संस्था को “डोंग-आता” कहते हैं। सामूहिक निर्णय लेने की परंपरा अब भी जीवित है।
5. पारंपरिक आवास
इनका घर “चांग-घर” कहलाता है — बांस और लकड़ी से बना हुआ, ज़मीन से ऊँचा, ताकि बाढ़ से सुरक्षा हो सके।
6. पारंपरिक वस्त्र
महिलाएँ खुद बुनाई करती हैं और गासेंग, गाबा, इगिन जैसे पारंपरिक वस्त्र पहनती हैं। पुरुष गामुसा, गाबा और धोती पहनते हैं।
7. धर्म और आस्था
प्राचीन काल में मिसिंग लोग प्रकृति पूजा करते थे — सूर्य, चंद्रमा, जल, और धरती की पूजा। आज कई लोग वैष्णव हिंदू धर्म का पालन करते हैं, लेकिन पारंपरिक दोंनी-पोलो (सूर्य-चंद्र) आस्था अब भी बनी हुई है।
8. त्यौहार
मुख्य त्योहार अली-आई-लिगांग है, जो वसंत ऋतु में धान की बुवाई के समय मनाया जाता है। इसके अलावा पोৰাग नामक सामूहिक उत्सव भी प्रसिद्ध है। इन अवसरों पर गीत-संगीत, नृत्य और अपोंग (चावल की शराब) का प्रयोग होता है।
9. भोजन
चावल मुख्य आहार है। इसके साथ मछली, मांस, हरी सब्जियाँ, बांस की कोपलें खाई जाती हैं। त्योहारों पर अपोंग विशेष महत्व रखता है।
10. अर्थव्यवस्था
मुख्य पेशा धान की खेती है। इसके अलावा मछली पकड़ना, पशुपालन और कपड़ा बुनाई भी आमदनी के साधन हैं।
11. संगीत और नृत्य
मिसिंग नृत्यों में गुमर नृत्य और ओइनितम गीत प्रसिद्ध हैं। बांसुरी, ढोल, टोकरी जैसे वाद्य यंत्र बजाए जाते हैं।
12. वर्तमान स्थिति
आज मिसिंग समुदाय शिक्षा और रोज़गार में आगे बढ़ रहा है, लेकिन कई ग्रामीण क्षेत्रों में अब भी बुनियादी विकास की कमी है। कई युवा रोजगार की तलाश में शहरों की ओर जा रहे हैं।
---


कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें